Najczęstsze choroby odkleszczowe u psów w Polsce

Do najczęściej diagnozowanych należą:

• Babeszjoza (piroplazmoza) – wywołana przez pierwotniaki Babesia canis
• Borelioza (choroba z Lyme) – bakteria Borrelia burgdorferi
• Anaplazmoza – bakteria Anaplasma phagocytophilum
• Erlichioza – bakteria Ehrlichia canis (rzadziej w Polsce, częściej w krajach południowych)

Każda z nich może przebiegać inaczej i dotyczyć różnych układów w organizmie.

Dlaczego objawy pojawiają się „po czasie”?

• Okres inkubacji – od ukłucia kleszcza do pojawienia się objawów może minąć od kilku dni do kilku miesięcy
• Przebieg przewlekły – niektóre choroby (np. borelioza) mogą przebiegać latami w formie przewlekłej z okresami zaostrzeń
• Objawy niespecyficzne – osłabienie, brak apetytu – łatwo przypisać innym przyczynom

Objawy chorób odkleszczowych – „ciche” i opóźnione

Nie zawsze pojawia się nagła gorączka czy apatia od razu po ukłuciu. Czasem objawy są subtelne:

Babeszjoza (najgroźniejsza, szybki przebieg!):

• Wysoka gorączka (często pierwszy objaw)
• Apatia, osłabienie
• Bladość lub żółtaczka błon śluzowych (dziąsła, spojówki) – pierwotniaki niszczą czerwone krwinki!
• Ciemny mocz (brązowy, czerwony) – hemoglobinuria
• Wymioty, biegunka, brak apetytu
• Duszność

Bez leczenia śmiertelna! Wymaga pilnej interwencji.

Borelioza (choroba z Lyme):

• Kulawizna nawrotowa – często „wędruje” między nogami, pojawia się i znika
• Opuchnięte, bolesne stawy
• Gorączka (nie zawsze)
• Osłabienie, brak apetytu
• W ciężkich przypadkach: uszkodzenie nerek, serca, układu nerwowego

Objawy mogą pojawić się 2-5 miesięcy po ukłuciu!

Anaplazmoza:

• Gorączka
• Osłabienie, letarg
• Brak apetytu
• Wymioty, biegunka
• Bolesność stawów, kulawizna
• Czasem krwawienia (plamica na skórze) – spadek płytek krwi

Erlichioza:

• Gorączka
• Osłabienie
• Powiększone węzły chłonne
• Krwawienia (plamica, krwawienia z nosa)
• Blade dziąsła
• Problemy neurologiczne (rzadziej)

Dlaczego diagnostyka bywa trudna?

• Objawy niespecyficzne – mogą przypominać inne choroby
• Dodatni wynik testu ≠ aktywna choroba – pies mógł mieć kontakt z patogenem, ale nie być chory (przeciwciała pozostają)
• Testy mogą być ujemne we wczesnym stadium – przeciwciała potrzebują czasu na wytworzenie
• Ko-infekcje – pies może być zarażony kilkoma patogenami jednocześnie (jeden kleszcz może przenosić kilka chorób!)

Diagnostyka u weterynarza

Lekarz bierze pod uwagę:

• Wywiad – czy pies był w terenie z kleszczami? Kiedy?
• Objawy kliniczne
• Badania krwi:
  • Morfologia – anemia, spadek płytek
  • Biochemia – funkcja nerek, wątroby
• Testy serologiczne – przeciwciała przeciw patogenom (Snap 4Dx Plus – borelioza, anaplazmoza, erlichioza, dirofilarioza)
• Rozmazztęz krwi – czasem można zobaczyć babesjej bezpośrednio w krwinkach
• PCR – wykrywa DNA patogena (najbardziej czuły test)

Leczenie

• Babeszjoza – leki przeciwpierwotniakowe (imidokarb, diminazen) + leczenie wspomagające (kroplówki, transfuzja w ciężkich przypadkach)
• Borelioza, anaplazmoza, erlichioza – antybiotyki (doksycyklina, zwykle 3-4 tygodnie)
• Leczenie objawowe – kroplówki, leki przeciwbólowe, leki na wymioty

Rokowanie:

• Przy wczesnym wykryciu i leczeniu – dobre
• Przy opóźnieniu – gorsze, możliwe trwałe uszkodzenie narządów
• Babeszjoza bez leczenia – śmiertelna!

Profilaktyka – to podstawa!

1. Regularne stosowanie preparatów przeciwkleszczowych:
   • Tabletki (Bravecto, NexGard, Simparica) – działają 1-3 miesiące
   • Krople spot-on
   • Obroże (Seresto)

   WAŻNE: Żaden preparat nie daje 100% ochrony, ale znacząco zmniejsza ryzyko!

2. Codzienne oglądanie sierści po spacerze – kleszcz musi być przytwierdzony kilka-kilkanaście godzin, żeby przenieść chorobę
3. Szybkie usuwanie kleszczy – używaj pęsety/haczyka, wyciągaj powoli, nie wykręcaj!
4. Szczepionka na babeszjozę (Pirodog, Nobivac Piro) – częściowa ochrona, nie zastępuje preparatów przeciwkleszczowych!
5. Badania kontrolne przy niepokojących objawach – wczesne wykrycie ratuje życie